Harderwijk Hanzestad OGB Design OGB Design


HARDERWIJK, EEN HANZESTAD MET EEN GROOTS VERLEDEN


In 1231 kreeg Harderwijk stadsrechten van graaf Otto II van Gelre. Eén van deze rechten was dat Harderwijk week- en jaarmarkten mocht houden. Dit trok handelaren en kooplieden uit verschillende regio’s en landen naar de stad. Ongeveer halverwege de 13e eeuw was de stad Harderwijk lid van de machtige Noord-Duitse Hanze, waarvan Lübeck het centrum was.


De Hanze was in eerste instantie een samenwerkingsverband van kooplieden die in dezelfde producten handelden in verschillende steden. Door samenwerking probeerden ze hun handel te beschermen en ook uit te bouwen. Gezamenlijk reizen en handelen maakte dat men de gemeenschappelijke belangen beter kon verdedigen en bovendien was gezamenlijk reizen veiliger. Er werd handel gedreven met steden langs de Zuiderzee, de Noordzee en vooral de Oostzee. Harderwijk had zelfs een eigen handelsnederzetting in Zweden, op het eiland Skanör.


Door de toenemende handel, vooral in het Oostzeegebied, was er behoefte aan een nieuw vrachtschip. Zo ontstond de kogge, een schip van circa 30 meter lang, 7 meter breed en een laadvermogen van 200 ton. Op het oude stadszegel van Harderwijk staat een koggeschip afgebeeld. Dat Harderwijk ook zeker zijn deel heeft gehad in de Hanzescheepvaart werd nog eens onderstreept door een opgraving in 1992 in de Noorse stad Trondheim waarbij Harderwijker lakenloodjes werden gevonden.


Men handelde o.a. in boter en kaas, zout, laken en diverse vissoorten. De invoer bestond uit hout, pelswerk, wol en haring. Harderwijk was in de middeleeuwen al een belangrijke havenstad aan zee. De stad kreeg in 1443 naast Naarden ook stapelrecht voor vis. Dit betekende dat alle vis gevangen op Noordzee, Waddenzee en tussen Muiden en Kampen, bestemd voor verder vervoer via de Veluwe naar de afslag van Harderwijk moest. De visafslag bevond zich in de Bruggestraat nabij de Bruggepoort. Hier was ook het herbergkwartier van de stad en bevond zich herberg De Hollandsche Tuijn waar vaak hooggeplaatste gasten verbleven. Visserij, verwerking van en handel in vis hebben lange tijd een belangrijke pijler voor de economie van Harderwijk gevormd. De grootte van het plein de Vischmarkt  geeft dit eigenlijk nog steeds aan.


In 1446 werd in de stad de Vrede van Harderwijk getekend. Deze maakte een einde aan een conflict dat speelde tussen steden van de Noord-Duitse Hanze enerzijds en de Zeeuwse en Hollandse Hanzesteden anderzijds.


Nu leven wij in de tijd van de Nieuwe Hanze waarbij in diverse steden, waaronder Harderwijk, weer Hanzedagen, Hanzefestivals en Hanzemarkten georganiseerd worden.



Universitair docent belicht Hanzeverleden van Harderwijk


Tijdens de officiële opening van het Harderwijkse Hanzefestival 2011 hield Job Westrate, docent middeleeuwse geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen, een inleiding over de Hanze en de plaats van Harderwijk hierin. Meer weten?

Klik hier voor de tekst van deze inleiding.