• Hanzefestival begint met historische optocht door binnenstad
• Harderwijk heeft stadsomroeper in zakformaat
• Hanzefestival Harderwijk pakt flink uit op 11 en 12 mei
• Stadswapen Harderwijk in kerkraam Duitse Hanzestad
• Geslaagde Harderwijkpromotie in Duitsland
• Stichting Hanzestad promoot Harderwijk in Nederland en Duitsland
• Stadsgedicht over Stadsomroepers tijdens Hanzefestival
• Internationale Hanzedagen in 2031 naar Harderwijk
• Burgemeester krijgt eerste Harderwijkse Hanzespeld
• Stadsgedicht over Vrede van Harderwijk
• Hanzefestival Harderwijk van start
__________________________________________________________________
• HANZEFESTIVAL BEGINT MET HISTORISCHE OPTOCHT DOOR BINNENSTAD
Tijdens de komende koopavond op vrijdag 11 mei trekt een bonte stoet door de Harderwijkse binnenstad. Allerlei personages uit de late middeleeuwen zorgen ervoor dat de Hanzetijd herleeft. Deze historische ommegang is tevens de start van het tweede Harderwijker Hanzefestival. Op zaterdag 12 mei vinden de vele andere activiteiten in het kader van het festival plaats.
De belangrijkste figuren in de optocht zijn van adel. Zowel de hertog van Gelre als die van Beieren lopen mee, met hun gevolg. Deze en andere personages worden uitgebeeld door spelers van de stichting Levende Historie Harderwijk. Godelieve Vrijhof van deze stichting: ‘Onze mensen tonen een doorsnee van de middeleeuwse bevolking van Harderwijk. Alle rangen en standen doen mee.’
Team Eponata uit Hierden zorgt voor ridders en jonkvrouwen te paard. Trommelaars geven het looptempo van de stoet aan. Het belooft een fleurige en bezienswaardige optocht te worden. De Harderwijkse stadsomroeper Frans van den Bos leidt de historische ommegang. Ongetwijfeld is de vorige week benoemd junioromroeper ook van de partij.
Bijschrift foto:
De historische ommegang trekt op de eerstkomende koopavond door de Harderwijkse binnenstad (foto: Anneke Immink)
De stoet vertrekt op vrijdagavond om acht uur vanaf de Smeepoortenbrink.
De route is vervolgens: Smeepoortstraat – Kerkplein – Vijhestraat – Bruggestraat – Rabbistraat – Hoogstraat – Pasenstraat – Schapenhoek – Vischmarkt – Kleine Oosterwijck – Keizerstraat – Molenstraat – Grote Marktstraat – Kromhoutsteeg – Schoenmakerstraat – Wolleweverstraat – Markt – Donkerstraat. Tegen negen uur keert de optocht terug op de Smeepoortenbrink en wordt daar ontbonden.
__________________________________________________________________
• HARDERWIJK HEEFT STADSOMROEPER IN ZAKFORMAAT
Op woensdag 2 mei heeft burgemeester John Berends de 10-
De herinvoering van een stadsomroeper in Harderwijk is een initiatief van Dim van Rhee. Hij licht toe: ‘Vroeger hadden veel steden, ook de onze, een stadsomroeper De laatste was Hendrik Hoeve, die in 1962 met pensioen ging. Hoeve was te horen als er vrijbankvlees te krijgen was of goedkope aardappels. Tegenwoordig houden de stadsomroepers zich bezig met stadspromotie’.
Vorig jaar werd Frans van den Bos benoemd tot nieuwe stadsomroeper van Harderwijk.
Hij is al in heel wat steden in Nederland en Vlaanderen geweest. Daar doet hij samen
met enkele tientallen andere stads-
De stadsomroeper is ondergebracht bij de stichting Harderwijk Hanzestad, waarvan Dim van Rhee voorzitter is. Nu is bij deze stichting ook een jonge stadsomroeper aangesteld. Het is Niek Bouman. Bij de installatie van Niek zei burgemeester John Berends onder meer: ‘Ik vertrouw erop dat jij net als de ‘grote’ stadsomroeper zowel in Harderwijk als in andere plaatsen reclame voor onze stad gaat maken’.
Bijschrift foto: De burgemeester van Harderwijk installeert de jeugdomroeper van
Harderwijk: v.l.n.r. Frans van de Bos (stadsomroeper), John Berends (burgemeester),Niek
Bouman (junior omroeper) en Dim van Rhee (voorzitter Harderwijk Hanzestad) (foto:
Anneke Immink)
De nieuwbakken junioromroeper glom van trots en vertelde dat hij er heel veel zin in heeft. Hij liet de burgemeester en zijn trotse ouders en grootouders zijn eerste roep horen: ‘Boeren, burgers en buitenlui! Ik ben de junior omroeper van Harderwijk en ik voel mij de koning te rijk. Hoort, hoort, hoort en zegt het voort!’.
Op zaterdag 12 mei vindt in het kader van het Hanzefestival weer een stadsomroepersconcours plaats in Harderwijk. Bij die gelegenheid zullen zowel Frans van den Bos als Niek Bouman te zien en te horen zijn. Het concours vindt plaats op het podium in het Hortuspark en begint om half twee ’s middags.
__________________________________________________________________
• HANZEFESTIVAL HARDERWIJK PAKT FLINK UIT OP 11 EN 12 MEI
Dat Harderwijk een Hanzestad is, zal in het tweede weekend van mei goed te merken zijn. De binnenstad en de haven bruisen dan van activiteiten. Overal is wat te doen en te beleven voor bewoners en bezoekers van Harderwijk. Volgens Dim van Rhee, voorzitter van de stichting Harderwijk Hanzestad, is het evenement weer groter van opzet dan vorig jaar, toen het voor de eerste keer plaatsvond.
‘Met het Hanzefestival vieren we het Hanzeverleden van onze stad,’ aldus Van Rhee. ‘Ook laten we zien dat Harderwijk niet alleen toen maar ook nu een vitale stad is waar van alles te doen is. Handel, cultuur, cultuurhistorie en sport zijn belangrijke elementen in verleden, heden en toekomst van Harderwijk als Hanzestad.’
Het festival begint op vrijdag 11 mei met het Hanzetoernooi. In het Hortuspark doen leerlingen van basisscholen mee aan sportieve activiteiten. Onder leiding van studenten van de opleiding Sport & Bewegen van Landstede strijden zij om de Harderwijkse Hanzebokaal. Na de officiële opening is er tijdens de koopavond een historische ommegang door de binnenstad, met trommelaars, ridders en jonkvrouwen te paard en allerlei personages uit de plaatselijke geschiedenis.
Op zaterdag 12 mei zijn er verschillende markten. Naast een gewone braderie is dat
onder meer een kleedjesmarkt voor kinderen tot 12 jaar. Op de Vischmarkt staan stands
van verzamelaars maar ook is er een markt van huisgemaakte producten. In de Luttekepoortstraat
en de Schoenmakerstraat staan kramen met antiek, boeken en curiosa. Net als vorig
jaar kan op de Smeepoortenbrink een middeleeuwse jaarmarkt worden bezocht. (Foto:
Otto Büttner)
Wie van cultuurhistorie houdt kan volop aan zijn trekken komen. Er is een Hanzewandeling onder leiding van een stadsgids. Wie wil varen op een authentieke Harderwijkse botter, kan bij het Havenkantoor aan boord gaan. En wie eindelijk de Vischpoort eens van binnen wil zien, is welkom bij de Oudheidkundige Vereniging Herderewich. Ook de deuren van molen De Hoop staan open voor wie er een kijkje wil nemen.
Bij scheperij Veluvia kunnen de botterwerf en de honderd jaar oude scheepsmederij bezocht worden. Dat is ook de plek waar een valkenier laat zien hoe in vroeger tijden met roofvogels werd gejaagd. In het Hortuspark demonstreert een schutterij hoe onze voorvaderen hun stad verdedigden tegen aanvallers. Wie wil mag zelf pijl en boog hanteren.
De hele dag zijn er muzikale klanken te horen. De Hanze Harmonie geeft een concert in het Hortuspark en door de binnenstad rijdt een draaiorgel. Leerlingen van de plaatselijke muziekschool geven enkele open raamconcerten. Mannenkoor de Tippezangers treedt op verschillende plaatsen op.
Voor kinderen zijn er oud-
Op allerlei plekken in de binnenstad duiken straatartiesten op. Middeleeuwse muzikanten trekken door de straten en brengen ‘ernst en luim’. Het Puincabaret zorgt voor verrassend vermaak en de dames Zus en Zot toveren een glimlach op het gezicht van degenen die zij tegenkomen.
Op het podium in het Hortuspark vindt een stadsomroepersconcours plaats. Roepers uit Nederland en Vlaanderen strijden er om de felbegeerde Harderwijkse Hanzebel. Een jury beoordeelt wie het beste zowel Harderwijk als zijn eigen woonplaats kan uitdragen. Natuurlijk is de Harderwijkse stadsomroeper Frans van den Bos een kansrijke deelnemer.
Tijdens het Hanzefestival zijn er drie exposities geopend voor publiek. In natuur-
__________________________________________________________________
• STADSWAPEN HARDERWIJK IN KERKRAAM DUITSE HANZESTAD
De Nikolaikirche in de Duitse Hanzestad Anklam werd in de Tweede Wereldoorlog verwoest maar wordt nu herbouwd als cultuurhistorisch centrum. In de ramen zijn de wapens van Hanzesteden te zien. Binnenkort ook het stadswapen van Harderwijk. Dit is mogelijk gemaakt door een sponsoractie binnen de Protestantse Gemeente Harderwijk.
In 1984 knoopte deze kerkelijke gemeente banden aan met de Evangelisch-
Net als Harderwijk is Anklam er trots op een Hanzestad te zijn. Daarom wordt de Nikolaikirche verfraaid met gebandschilderde ramen met daarin de wapens van Hanzesteden. Harderwijk is de enige Nederlandse Hanzestad waarvan het wapen in Anklam te zien zal zijn.
__________________________________________________________________
• GESLAAGDE HARDERWIJKPROMOTIE IN DUITSLAND
Vele duizenden inwoners van Sauerland toonden zich geïnteresseerd in een bezoek aan Harderwijk. Dat is het resultaat van de aanwezigheid van een delegatie van de stichting Harderwijk Hanzestad tijdens de Westfälische Hansetag in het Duitse Olpe.
‘Onze mobiele stand trok veruit de meeste bezoekers’, vertelt voorzitter Dim van
Rhee. ‘De dvd van het Hanzefestival van dit voorjaar trok veel bekijks. En onze stand
in de vorm van de Vischpoort oogstte alom bewondering.’ De vertegenwoordigers van
Harderwijk deelden flyers uit over de evenementen in 2012: het Hanzefestival in mei,
de Hanzemarkten in de zomervakantie en de Visserijdag eind augustus. ‘Dat soort evenementen
spreekt Duitse toeristen bijzonder aan’, zegt penningmeester Evert Jacobs. De bezoekers
van de Harderwijkse stand in Olpe waren ook erg geïnteresseerd in typisch Harderwijkse
producten, zoals het kokosbrood van TheHa en de koekjes van Van Delft. De door oud-
Harderwijk was de enige Nederlandse stad die zich mocht promoten in Olpe. De contacten
die dit mogelijk maken zijn enkele jaren geleden gelegd door Johan van der Sluis,
voorzitter van de Ondernemersvereniging Binnenstad. Dat de Harderwijkse activiteiten
in Olpe aansloegen bleek ook uit de aandacht van journalisten. Meerdere kranten en
radiostations interviewden de Nederlandse afvaardiging. De Duitse TV (WDR) maakte
opnames van stadsomroeper Frans van den Bos en van het visroken. Door de Harderwijkse
dichter Michel Martinus was een gedicht geschreven over het 700-
__________________________________________________________________
Tijdens de Harderwijkse Visserijdagen 2011 lag in de haven een bijzonder vaartuig:
de Kamper kogge. Deze replica van een schip uit de Hanzetijd is in de afgelopen jaren
negentig gebouwd door vrijwilligers naar het voorbeeld van een bij Nijkerk gevonden
wrak.
In de late middeleeuwen lagen vóór de Harderwijkse kust koggeschepen uit tal
van Hanzesteden. Ze leverden hier hun koopwaar af en namen nieuwe lading mee naar
andere steden aan de Noordzee en de Oostzee. Niet voor niets is een kogge afgedeeld
in het stadszegel van Harderwijk.
De sponsoren van de stichting Harderwijk Hanzestad
werden door het stichtingsbestuur ontvangen op de kogge. Ze kregen uitleg over het
schip en maakten een tochtje op het Wolderwijd en het Veluwemeer. Stichtingsvoorzitter
Dim van Rhee benadrukte in zijn welkomstwoord dat de gasten degenen zijn die vele
activiteiten mogelijk maken. (foto: Esther Schotanus)
__________________________________________________________________
• STICHTING HANZESTAD PROMOOT HARDERWIJK IN NEDERLAND EN DUITSLAND
Bestuursleden van de vorig jaar opgerichte stichting Harderwijk Hanzestad staan met
een eigen stand op Hanze-
Voorzitter Dim van Rhee zegt dat tal van bezoekers van de Hanzemarkten vertelden dat ze op de Harderwijkse evenementen geattendeerd waren door de flyers van de stichting: ‘Vorig jaar waren we op de Westfälische Hansetag in het Duitse Fürstenau en zeer binnenkort gaan we naar Olpe in het Sauerland. Bezoekers van de Hanzedagen daar zagen we de afgelopen maanden terug in Harderwijk. Een mooi resultaat, en dat terwijl we nog maar net bezig zijn.’
In juni stonden we op een Hanzedag in Hattem en op 10 september zijn we in Hasselt’,
vertelt penningmeester Evert Jacobs. ‘We hebben een mooie mobiele stand in de vorm
van de Vischpoort. Het geld hiervoor hebben we gekregen van de stichting Harderwijk
Vooruit, de voormalige VVV’, aldus Jacobs. De stichting maakt de duidelijke keuze
om niet alleen plaatselijke evenementen te organiseren, zoals het Hanzefestival en
de Hanzemarkten, maar om ook ‘de boer op te gaan’.
Foto: De Harderwijkse stadsomroeper
Frans van den Bos bij de mobiele stand van de stichting Harderwijk Hanzestad (foto:
Bernhard Munneke)
__________________________________________________________________
• STADSGEDICHT OVER STADSOMROEPERS TIJDENS HANZEFESTIVAL
Op 21 mei 2011 werd op de Smeepoortenbrink in Harderwijk een stadsomroepersconcours
gehouden. Het concours maakte deel uit van het programma van het eerste Harderwijkse
Hanzefestival. Vijftien omroepers uit Nederland en Vlaanderen streden om de eer en
om de Harderwijkse Hanzebel. Voorafgaand aan hun concours werden de omroepers officieel
ontvangen door loco-burgemeester Rob Daamen. (Foto: Otto Büttner)
Bij die gelegenheid las stadsdichter Geert Zomer het volgende gedicht voor.
Stemmen, ruwe inborst en spektakel
Mannen met luide stemmen, krachtig en vrij,
in alle toonaarden hoor je ze roepen,
in dialect, ABN en zelfs met Vlaamse tongval.
Ook zijn er vrouwen van de partij,
zij doen niet onder voor kerels die resoneren en bonken.
Hoor en verwonder, bewonder de bassen,
laat u verrassen door een tedere tenor
of een stem die overal bovenuit stijgt.
Zie haar eens staan, die uitbundige sopraan,
luister hoe zij roepend pronkt over haar dorp.
Een vurige alt staat als geen ander te vonken
en een bariton lonkt schalks naar de deernen.
De Smeepoortenbrink is gehuld in een middeleeuws spektakel
van kooplui, handelswaar, zeggingskracht en ruwe inborst.
Er klinkt een waar concert van luide stemmen
maar ineens valt er een wonderlijke stilte.
Een countertenor prijst, heel hoog en puur,
de schoonheid van onze mooie natuur.
Zijn voordracht sereen, zijn stem helder en zuiver,
alsof een engel fluistert in je oor.
De stadsomroepers en het aanwezige publiek waardeerden de bijdrage van de stadsdichter met een warm applaus. Vele aanwezigen wilden de tekst van het gedicht graag mee naar huis nemen.
__________________________________________________________________
• INTERNATIONALE HANZEDAGEN IN 2031 NAAR HARDERWIJK
‘Het duurt nog twintig jaar, maar dan is het zo ver: de Internationale Hanzedagen vinden plaats in Harderwijk’. Die mededeling kon Dim van Rhee, voorzitter van de stichting Harderwijk Hanzestad, op zaterdag 21 mei 2011 doen. Bij de opening van het stadsomroepersconcours, dat onderdeel was van het eerste Harderwijkse Hanzefestival, werd dit bericht door het talrijke publiek met luid applaus ontvangen.
De beslissing over de toewijzing was de vorige avond gevallen in Kaunas (Litouwen)
waar de leden van het Internationale Hanzeverbond vergaderden. De daar aanwezige
Harderwijkse burgemeester John Berends wist een unanieme beslissing te bewerkstelligen.
De Lübeckse burgemeester Bernd Saxe, voorzitter van het Internationale Hanzeverbond,
zei erop te vertrouwen dat Harderwijk er een prachtig feest van 
grensoverschrijdende
vriendschap van gaat maken.
Burgemeester Berends feliciteert de inwoners van Harderwijk met deze uitkomst: ‘In 2031 viert Harderwijk dat het 800 jaar stadsrechten heeft. Het is prachtig als we dat feest extra allure kunnen geven door Hanzesteden uit heel Europa gastvrijheid te bieden. Een schitterende manier om Harderwijk op de kaart te zetten!’
(foto: Otto Büttner)
__________________________________________________________________
• BURGEMEESTER KRIJGT EERSTE HARDERWIJKSE HANZESPELD
Een belangrijk moment tijdens de openingsbijeenkomst van het eerste Harderwijkse Hanzefestival was de uitreiking van de Hanzespeld. Burgemeester John Berends was blij verrast toen hij deze onderscheiding kreeg opgespeld door Dim van Rhee, voorzitter van de stichting Harderwijk Hanzestad.
De zilveren speld is ontworpen door de Harderwijkse edelsmid André Kap. De draagspeld
toont twee elkaar voorbij varende kogges. De kogge was het scheepstype waarmee in
de Hanzetijd over de Europese zeeën werd gevaren. Harderwijkse kooplieden vervoerden
er hun handelswaren mee.
(foto: Anneke Immink)
‘Het is ook het logo van onze stichting Harderwijk Hanzestad’, vertelt Van Rhee. ‘De varende schepen symboliseren de levendige internationale betrekkingen die onze stad toen al had en die eigenlijk in de loop van de eeuwen steeds in staand zijn gebleven. Het idee komt van grafisch ontwerper Ton Pors’.
‘Onze burgemeester is de initiator geweest van het besef dat Harderwijk haar status als Hanzestad ook nu en in de toekomst moet benutten voor stadspromotie’, aldus Van Rhee. ‘Daarom verdient hij als geen ander onze Harderwijkse Hanzeonderscheiding’.
Burgemeester Berends toonde zich vereerd. Hij vertrok de volgende dag naar Kaunas in Litouwen waar hij de kandidatuur van Harderwijk voor het organiseren van de Internationale Hanzedagen in 2031 zou gaan bepleiten. ‘Ik zal deze onderscheiding daar met trots dragen’, vertelde hij.
__________________________________________________________________
• STADSGEDICHT OVER VREDE VAN HARDERWIJK
Tijdens de officiële opening van het eerste Harderwijkse Hanzefestival op 19 mei
2011 droeg stadsdichter Geert Zomer zijn gedicht ‘Harderwijk 8 mei 1446’ voor.
Hij deed dat op een bijeenkomst voor genodigden in de Catharinakapel.
De onderhandelingen die leidden tot de Vrede van Harderwijk werden voor een belangrijk deel ook in deze kloosterkapel gevoerd. De tekst van het gedicht luidt als volgt:
(Foto: Anneke Immink)
Harderwijk 8 mei 1446
Het Bourgondische gezantschap is overeengekomen met de afvaardiging
van Bremen, door bemiddeling van de stad Harderwijk,
dat er een compromis is gesloten in het oorlogsconflict.
Zo begint de Akte van de Vrede van Harderwijk,
na rijp beraad geschreven door wijze mannen.
Het zijn letters, gevangen in vezels en inkt
en indrukwekkend behangen met zegels.
Maar vrede laat zich niet vangen,
zij nestelt hooguit in woorden en wil altijd vliegen.
Zij is het licht in diep bodemloos slapen en
de verlosser in onze eeuwige strijd.
Die nacht is in een herberg de vrede naar binnen geglipt.
Zij spreidde haar vleugels in ‘De Hollandsche Tuin’,
streelde de mannen van ‘het conflict’ met haar veren
en zoende, licht spottend, de wang van Philips de Goede.
Deze lag ergens ver weg in Bourgondische weelde te slapen,
voor een landheer van stand was onze stad echt te min.
Op zijn tijd, 8 juli 1446 en geheel volgens zijn zin,
hing hij aan de Vrede van Harderwijk zijn zegel.
__________________________________________________________________
• HANZEFESTIVAL HARDERWIJK VAN START
Met een historische optocht, een lezing over de betekenis van de Hanze voor Harderwijk
en het uitreiken van de eerste Hanze-onderscheiding is in Harderwijk op donderdag
19 mei het eerste Hanzefestival geopend. (Foto: Otto Büttner)
De binnenstad, rond het Klooster en Catharina-
Die betekenis was in de vroege middeleeuwen, dank zij het stapelrecht voor vis, vrij groot, want alle aangevoerde haring uit de Zuiderzee en Noordzee passeerde Harderwijk. De stad werd, samen met Elburg en Kampen, een doorvoerhaven van formaat en speelde een belangrijke rol in de contacten tussen de onderlinge Hanzesteden. Harderwijk nam deel aan oorlogen, bemiddelde bij conflicten en had zitting in een collectief die over toelating van andere steden mocht beslissen. Zo moesten zelfs het machtige Nijmegen en Arnhem toestemming vragen aan Harderwijk om deel te mogen nemen aan het Hanzeverbond. In de latere middeleeuwen speelde Harderwijk geen rol van betekenis meer en werden steden als Amsterdam en Deventer belangrijker. ‘Tegenwoordig wordt, vanuit chauvinistische motieven, het belang van de Hanze nogal eens overschat’ stelde Job Westraten in zijn betoog.